نگاهی به وضعیت بهداشت در مدارس : صدای زنگ بهداشت در مدرسه به گوش نمی رسد

بهداشت مدارس یکی از مقولات مهم آموزشی است که به نظر می رسد در سال های گذشته کمتر به آن توجه شده است در حالی که محور توسعه جامعه وجود انسان های سالم است سلامت انسان هاازجمله مسائلی است که باید از کودکی

کد خبر: ۱۰۱۲۰

به آن توجه کرد به این ترتیب بهترین جایگاه برای آموزش بهداشت از همان اوایل کودکی در مدرسه است و با توجه به این مهم است که حضور مربیان بهداشت با هدف آموزش بهداشت به دانش آموزان دوره های مختلف تحصیلی ، از اهمیت ویژه ای برخوردار می شود با این حال برخی کارشناسان تغذیه و بهداشت معتقدند در مدارس به این مهم کمتر توجه می شود و به تحصیل دانش آموزان بیشتر از آموزش بهداشت توجه می شود بروز و شیوع بیماری های عفونی و واگیردار در مدارس تا حدودی از محیطهای غیربهداشتی ، عرضه مواد غذایی ناسالم از طریق بوفه ها، غیربهداشتی بودن سرویس ها و دستشویی ها ناشی می شود. نبود آگاهی کافی در میان دانش آموزان مدارس نیز موجب انتقال سریع بیماری از بیماران به افراد سالم می شود خانم سعیدی مادر یک دانش آموز که فرزند بیمار خود را به درمانگاه خیریه شبانه روزی دارالتوحید آورده است ، می گوید: هفته گذشته پسرم یکی ، دو روز دچار کم اشتهایی شد و به مرور تب خفیفی گرفت هنگامی که در چهره اش دقت کردم ، دیدم سفیدی چشمانش زرد شده است . چون نگران شده بودم ، به یکی از همسایه ها مراجعه کردم و آن وقت تازه متوجه شدم که پسر13 ساله همسایه ما نیز به همین ناخوشی مبتلا شده است و بیماری نوعی زردی است که عامل بروز آن رعایت نکردن بهداشت است فرزندم ناچار شد بیش از2 هفته برای جلوگیری از سرایت بیماری به دیگران در منزل بماند که به همین اندازه نیز از درس و تحصیل عقب مانده است.وی می افزاید: بهترین راه برای جلوگیری از سرایت این گونه بیماری های واگیردار، این است که والدین در صورت ابتلای فرزندشان به این گونه بیماری ها، وی را در منزل نگه دارند تا بیماری به دیگر بچه های کلاس سرایت نکند. این بیماری مسلما از یکی از بچه های کلاس به فرزند من سرایت کرده است ؛ چون بعضی از خانواده ها به دلیل نگرانی از عقب افتادن فرزندشان از درس و تحصیل ، آنها را به مدرسه می فرستند و با این کار بچه های دیگر را نیز مبتلا میکنند.دکتر مجید عسگری ، متخصص بیماری کودکان در مورد چگونگی شیوع بیماری های واگیردار در میان دانش آموزان می گوید: یکی از علل اساسی شیوع بیماری های واگیردار در بین دانش آموزان ، تماس افراد مبتلا به بیماری با افراد سالم است در چنین مواقعی خانواده ها با مشاهده نشانه های بیماری ، باید ضمن مراجعه به پزشک به تناسب نوع بیماری ، با کسب مجوز از مدرسه ، موجبات استراحت فرزندشان را در خانه فراهم کنند تا از انتقال بیماری به دیگر کودکان جلوگیری به عمل آید.وی می افزاید: بیماری های عفونی ، زمانی بروز می کند و در اجتماعات به سرعت از فرد بیمار به دیگران انتقال می یابد که محیط غیربهداشتی باشد به عنوان مثال در یک مدرسه اگر صابون در دستشویی نباشد و بچه ها هر کدام لیوان مجزا و مخصوص به خودشان را در اختیار نداشته باشند، یک فرد بیمار می تواند از طریق لیوان آبخوری مشترک یا دستهای آلوده ، بیماری عفونی مسری را به دیگران انتقال دهد از سوی دیگر باید در زمینه آموزش کودکان و نوجوانان ، برای رعایت بهداشت فردی و جمی کار بشود یکی از معلمان مدارس تهران در مورد کم و کیف بهداشت مدارس می گوید: تا زمانی که نیروی کافی و ورزیده برای مراقبت های بهداشتی در مدارس به کار گرفته نشود، همیشه خطر شیوع بیماری به علت این کمبود وجود خواهد داشت . چون مربی بهداشت با انجام معاینات منظم و کنترل بیماری کودکان می تواند، افراد بیمار را شناسایی و با کمک خانواده ها آنان را به مراکز درمانی معرفی کند به این ترتیب ضمن معالجه بیماران احتمالی ، از سرایت بیماری به دیگر دانش آموزان پیشگیری می شود اکنون به نظر می رسد که خیلی از معاینات در مدارس تابع برنامه های منظم و پیوسته نیست لازم است در این زمینه ، که با بهداشت جامعه مربوط می شود اقدامات لازم به عمل آید.یک کارشناس بهداشت عمومی نیز معتقد است : در این زمینه کمتر آموزش کلاسیک برای مربیان بهداشت وجود دارد و این مساله در شهرستان ها بیشتر وجود دارد از طرفی در ترکیب درسی نیز به آموزش بهداشت به صورت جدی توجه نشده است.وی همچنین به بهداشت محیط مدارس اشاره می کند و می افزاید: یکی از مسائلی که در مدارس با آن مواجه هستیم ، جدای از مسائل بهداشت فردی دانش آموزان ، تغذیه و بهداشت روان ، مساله بهداشت محیط است ، که عموما به دلیل غیر استاندارد بودن ساختمان مدارس ، کلاسها و میز و نیمکت ها از کیفیت مناسب برخوردار نیستند.یکی از معلمان منطقه 20 آموزش وپرورش نیز اهمیت توجه به بهداشت در دوره های راهنمایی و دبیرستان را یادآور می شود و اشاره می کند: متاسفانه در این مقاطع که همزمان با دوره بلوغ در نوجوانان است ، آموزش بهداشت و حضور مربیان بهداشت کمتر به چشم می آید و گاهی کار آنها را مشاوران مدرسه انجام می دهند وی همچنین نگاه مدیران مدرسه به مقوله بهداشت مدارس را نکته مهمی در فعالیت های بهداشتی می داند و ادامه می دهد: اگر مدیر مدرسه نسبت به این مقوله بی تفاوت باشد، طبعا بهداشت در آن مدرسه به فراموشی سپرده خواهد شد و این مساله نه تنها در بهداشت محیط مدرسه ، بلکه در پوشش دانش آموزان ، نوع تغذیه و تشخیص و کنترل بیماری ها، مربیان بهداشت و همین طور دانش آموزان را با مشکل مواجه می کند و این بخصوص در مناطقی که خانواده ها دچار فقر اقتصادی و فرهنگی هستند، معضلات بیشتری را ایجاد می کند. مثلا بیماری های واگیردار در این مدارس باشدت بیشتری سرایت می کند بنابراین در این مناطق لازم است از مربیان باتجربه و آگاه استفاده شود و هرچند وقت یک بار آموزشهای جدید برای مربیان در نظر گرفته شود با توجه به آنچه درباره اهمیت و جایگاه بهداشت محیط و همچنین تغذیه در مدارس گفته شد هنوز این مهم آن چنان که باید در میان آحاد جامعه شناخته شده نیست و حتی بسیاری از والدین ، هیچ گونه آشنایی با این نکته و حتی حضور مربیان بهداشت ندارند و به همین دلیل به نظر می رسد که عملکرد آنها کمتر ارزیابی می شود اعظم رحیمی مربی بهداشت مدرسه راهنمایی شهید عراقی ، درباره نقش و وظایف محوری که مربیان بهداشت مدارس بر عهده دارند می گوید: آموزش بهداشت به دانش آموزان با هدف ارتقای فرهنگ بهداشت و ایجاد عادات صحیح بهداشتی در دانش آموزان که گاهی در قالب دانش آموز بهداشت یار اجرا می شود، وظیفه دوم نظارت بر بهداشت محیط مدارس است و در سومین مرحله توجه و کنترل بیماری ها، مربیان بهداشت موظفند اوضاع جسمانی دانش آموزان را در طول سال تحصیلی به طور دقیق بررسی کنند که شامل بینایی سنجی ، شنوایی سنجی ، معاینات اندازه گیری قد و وزن ، بهداشت دهان و دندان و نظارت بر بهداشت فردی دانش آموزان است.نکته چهارم ، توجه به تغذیه دانش آموزان در جهت استفاده نکردن از مواد غیربهداشتی است و نیز شناسایی دانش آموزانی که دچار سوءتغذیه هستند پنجمین وظیفه مربیان بهداشت توجه به بهداشت روان دانش آموزان است ، که باید دانش آموزان مواجه با مشکلات روانی را تحت پوشش قرار بدهند وی همچنین در مورد حضور مربیان در دوره های مختلف تحصیلی می گوید: به نظر کارشناسان بهداشتی توجه به بحث سلامت دانش آموزان نبایستی تنها در یک دوره تحصیلی خلاصه شود اما به لحاظ این که دانش آموزان در دوره ابتدایی آسیب پذیرند و از سوی دیگر تعلیم پذیر نیز هستند و راحت تر عادات بهداشتی را می پذیرند اولویت با دانش آموزان دوره ابتدایی است اولویت بعدی دانش آموزان راهنمایی هستند که به لحاظ آن که در این دوره دانش آموزان دوره بلوغ را طی می کنند نیازمند توجه بیشتر بهداشتی و روانی هستند.